Categorie

Informatief

Categorie

Als er aan je gevraagd wordt of het goed met je gaat, dan zijn we vooral geneigd om daar positief op te reageren. Ook al is dat misschien niet de hele waarheid.

Uit onderzoek blijkt dat het menselijk geluksniveau bovengemiddeld is, zelfs wanneer mensen in lastige omstandigheden verkeren. Hoe komt dat? Professor Dov Shmotkin deed onderzoek naar het zoeken naar geluk in tijden van tegenslag.

Professor Dov Shmotkin deed onderzoek bij mensen tijdens hun hele levensloop, maar ook naar langetermijntrauma’s bij, onder andere, Holocaustoverlevenden. Hij is verbonden aan de afdeling Psychologie en het Herczeg Institute on Aging van Tel Aviv.


De sleutels tot geluk zijn volgens hem:

  • Geluk is dynamisch en heeft als doel het creëren van een gunstige psychische omgeving zodat we in staat zijn om normaal en competent te functioneren,
  • Het idee dat er ook kwaad in de wereld is, helpt mensen om alert te zijn in hun strijd om veilig en gezond te blijven,
  • Een toestand van (subjectief) welbevinden kan een tegenwicht bieden tegen de negatieve gevolgen van extreem actief kwaad en kan dat zelfs ontmantelen.

Kort door de bocht, stelt de professor dat juist door het kwaad in de wereld en tegenslagen mensen alerter zijn op welbevinden en daar actiever mee bezig gaan.

Persoonlijk kan ik me hier goed in vinden. Kwaad geeft je vaak een bitchslap en dan pas kom je in actie. Zonde, want je kan het ook al voor zijn.

Wat denk jij? Laat hieronder een reactie achter of op social media. Is kwaad een katalysator voor geluk?

Lees hier de andere afleveringen uit de serie “Wat is geluk”


Bron: Geluk, The world book of happiness. Je kunt deze hier bestellen:


Janke Verhagen (37) is spreker, trainer en freelance schrijver. In 2014 kwam haar vriend, en vader van haar zoon om het leven bij een vergismoord (wat een lelijk woord is voor een persoonsverwisseling). Zij realiseerde zich al snel dat de manier waarop zij met deze situatie zou omgaan, bepalend zou zijn voor de rest van haar leven. Janke is de oprichtster van Het is om te Janke. Ze is enorm georganiseerd, pragmatisch, een tikkeltje dwangmatig en is dol op blauwe M&M’s. Humor en sarcasme zijn voor haar onlosmakelijk met het leven verbonden, net als pittige discussie.


De afgelopen weken heb ik ontzettend veel informatie gedeeld over rouw. En vooral over hoe je daar mee om kunt gaan. Denk nou niet dat rouw alleen voorbehouden is aan de dood. Rouw kan zich bij elke vorm van verlies aan doen, en is zeker niet alleen voorbehouden aan de dood.

Hoewel we snel geneigd zijn om andere vormen van verlies af te doen als “minder ernstig” dan een verlies gerelateerd aan de dood, is dit in de praktijk totaal niet aan de hand. Een verlies is een verlies, en op welke manier je hiermee te maken krijgt, heeft helemaal niets te maken met jouw recht op rouw.

In deze laatste column geef ik enkele voorbeelden van verlies waarop een rouwreactie toepasbaar is.


Verlies van liefde

Als een relatie over gaat dan komt daar vaak verdriet bij kijken. Zelfs als je misschien zelf de keuze hebt gemaakt om met een relatie te stoppen. Je hebt samen patronen opgebouwd, rituelen en hebt een leven samen. Dat houdt dan ineens op. Ook hier kan een rouwreactie op plaatsvinden. En ook hier geldt voor dat je het verlies moet gaan integreren in je leven. Soms gaat dat makkelijk, soms heel moeilijk.

Natuurlijk heb ik voor Stefan een leven gehad, dus ook andere relaties. Toen mijn relatie na 6 jaar sneuvelde, ook al stonden we daar allebei achter, heb ik enorm verdriet ervaren. Ik moest verhuizen, we moesten los van elkaar een nieuw leven opbouwen en ineens was ik avonden alleen. Ik vond dat enorm lastig. Maar ook na de dood van Stefan is er liefdesverdriet geweest. Dat vond ik niet te doen. Als ik dan verdrietig was over mijn verbroken relatie dan dacht ik al snel: “wat doe ik nou moeilijk, hij is toch niet dood?” Ik gunde mezelf mijn verdriet niet, omdat deze man nog in leven was, maar wij samen geen toekomst hadden. Tot ik me realiseerde dat ook dit verlies er gewoon mag zijn. Vergelijken heeft daarbij geen enkele toegevoegde waarde. Je raakt iemand kwijt, en de reden waarom doet niet ter zake.

Verlies van gezondheid

Mensen worden zomaar ziek. Ineens. Zonder reden zelfs. Als je dan ziek wordt, of er gebeurt iets met je lichaam waar je zelf geen invloed of hebt, (denk aan een kanker, een chronische ziekte, een amputatie, eigenlijk alles wat met je lichaam te maken heeft) dan lever je fysiek vaak in. Dat inleveren is een verlies. Dingen die je voorheen gewoon kon uitvoeren, kunnen ineens niet meer of gaan lastiger. Ook hiervoor geldt dat je dit verlies moet gaan integreren in je leven. Je neemt afscheid van wat ooit was en kon en probeert ervoor te zorgen dat je kunt leven met en ondanks het verlies van je gezondheid.

Fysiek gezien ben ik tiptop in orde. Ooit had ik een burn-out en dat was voor mij, als notoire harde werker, lastig om mee om te gaan. Niks doen betekent immers dat je lui bent. En nog steeds is dit mijn valkuil. Ik heb toen ingeleverd op mijn mentale gezondheid en ben me er nu dus meer van bewust dat ik niet meer in diezelfde valkuil moet stappen. In mijn naaste omgeving heb ik een behoorlijk aantal mensen die fysiek hebben ingeleverd. Dat ging niet zonder slag of stoot. Je ziet van dichtbij hoe ze in verweer komen, soms zelfs boos zijn en vaak ook een manier vinden om hun leven weer een andere invulling te geven. Klassieke voorbeelden van rouwverwerking. Verlies is verlies, dus ook van je gezondheid.

Verlies van werk

Werk betekent voor veel mensen zekerheid. De zekerheid van inkomen en dus wonen, eten en andere eerste levensbehoefte. In de afgelopen jaren hebben behoorlijk wat mensen hun baan verloren. Complete reorganisaties hebben er plaatsgevonden, waarbij mensen hoorden dat ze na een lang vast dienstverband niet meer nodig waren. Dit is een groot verlies. Je werk is een enorm onderdeel van je leven, als dat wegvalt dan voelt dat als een groot verlies. Aan een baan hangen zoveel extra factoren (inkomen, identiteit, zekerheid) dat dit een grote impact heeft op degene die zijn of werk verliest, en daarmee ook op hun omgeving.

Toen ik net zwanger was van mijn zoon, ging mijn toenmalige werkgever failliet. Ik had een vaste baan opgezegd om hier te gaan werken, waar ik uiteindelijk maar een jaar aan de slag kon. Juist door mijn zwangerschap voelde het verlies van werk als een enorme klap. Persoonlijk ben ik iemand die enorm aan zekerheid hangt, dus dit kon ik lastig plaatsen. Een nieuwe baan was lastig te vinden, want ik was hartstikke zwanger. Het taste mijn zelfvertrouwen enorm aan. Uiteindelijk heb ik 4 dagen na mijn bevalling een sollicitatiegesprek gehad (dit kan ik overigens iedereen afraden) wat me een baan opleverde. Crisis afgewend. Maar zo werkt dat niet voor iedereen. Verlies van werk is een verlies waarvan de impact vaak enorm onderschat wordt.

En zo zijn er nog legio voorbeelden van verlies waarin een rouwreactie prima toepasbaar is. Je schamen voor je gevoel is daarom nergens voor nodig. Verlies is niet te kwantificeren. Wat voor jou als een verlies voelt is het daarmee ook. Ongeacht waar dat verlies vandaan komt. Het is wel zaak om ervoor te zorgen dat jouw rouwreacties hierop “gezond” zijn en blijven.

Met deze columnreeks heb ik geprobeerd om je inzicht te geven in de manier waarop rouw werkt, wat je eraan kunt doen, en hoe enorm persoonlijk het is.

Rouw is van alle tijden, van alle mensen en van alle verliezen. De manier waarop jij ermee omgaat is dus ook alleen voor jou. Belangrijk is om je verlies te integreren in je leven op een manier die bij jou past. En laat nooit iemand je vertellen dat jouw manier niet de goede is.

Vlees verwerk je, verlies integreer je!  

Happy Mourning


Janke Verhagen (37) is spreker, trainer en freelance schrijver. In 2014 kwam haar vriend, en vader van haar zoon om het leven bij een vergismoord (wat een lelijk woord is voor een persoonsverwisseling). Zij realiseerde zich al snel dat de manier waarop zij met deze situatie zou omgaan, bepalend zou zijn voor de rest van haar leven. Janke is de oprichtster van Het is om te Janke. Ze is enorm georganiseerd, pragmatisch, een tikkeltje dwangmatig en is dol op blauwe M&M’s. Humor en sarcasme zijn voor haar onlosmakelijk met het leven verbonden, net als pittige discussie.

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) bestaat uit de dertig landen met het hoogste inkomensniveau. Zo, dat is een stevig groepje bij elkaar.

Meneer Jon Hall staat aan hoofd van het programma dat de voortgang van de OESO meet. Hij heeft, na ruim 10 jaar onderzoek, de overtuiging dat de beleidsmaker hun visie en maatstaven voor vooruitgang moeten verruimen.

“Vooruitgang is een verbetering in het evenwichtige en duurzame welbevinden van een maatschappij. Geluk is een belangrijk onderdeel van dat welbevinden.” aldus Jon Hall.


Een sterke economie, en het hebben van een goed bestuurde en bruisende cultuur is geen welbevinden op zich. Geluk is dan dus ook niet gelijk te schalen met het bruto nationaal product. Wat dan wel?

De sleutels voor geluk volgens Jon Hall:

  • Een gezonde economie is geen doel op zich. Directe criteria voor het welbevinden van de mens moet centraal staan in de evaluatie,
  • Het welbevinden van de mens wordt ondersteund door drie domeinen van menselijke activiteit: de economie, ons cultureel erfgoed en de manier waarop we onszelf besturen,
  • Een goed ecosysteem is cruciaal voor ons welbevinden.

Herken jij jezelf in deze sleutels? Is geluk samen te brengen met hoogte van inkomen van een land? Ik vermoed voor een gedeelte van wel. Geld maakt niet gelukkig, maar het is wel een stuk lastiger als je het helemaal niet hebt.

Ik ben benieuwd naar jouw mening. Laat een reactie achter hieronder of op social media.


Bron: Geluk, The world book of happiness. Je kunt deze hier bestellen:


Janke Verhagen (37) is spreker, trainer en freelance schrijver. In 2014 kwam haar vriend, en vader van haar zoon om het leven bij een vergismoord (wat een lelijk woord is voor een persoonsverwisseling). Zij realiseerde zich al snel dat de manier waarop zij met deze situatie zou omgaan, bepalend zou zijn voor de rest van haar leven. Janke is de oprichtster van Het is om te Janke. Ze is enorm georganiseerd, pragmatisch, een tikkeltje dwangmatig en is dol op blauwe M&M’s. Humor en sarcasme zijn voor haar onlosmakelijk met het leven verbonden, net als pittige discussie.

Wanneer je met de dood te maken krijgt, dan heb je al vrij vlot in de gaten dat hier een heleboel rituelen bij horen die in de loop der jaren zijn ontstaan. Rituelen vanuit gelovig oogpunt, maar ook vanuit maatschappelijk oogpunt. En die rituelen verschillen dan ook nog eens per cultuur om het geheel overzichtelijk te maken.

Rituelen passen vaak in hoe “men denkt dat het hoort”. Sommige zaken zijn zo ontstaan of gegroeid. En dat is helemaal niet erg. Rituelen bieden een vorm van troost bij afscheid. En troost is alleen maar goed.

Het meest bekende ritueel bij overlijden is de uitvaart. De uitvaart is eigenlijk het moment van afscheid nemen van degene die we verloren zijn. En zelfs binnen zoiets als een uitvaart zijn er ook weer grotere en kleinere rituelen terug te vinden. Muziek, soorten bloemen, sprekers. Allemaal rituelen die bijdragen aan een afscheid.


Na de uitvaart van Stefan, die al prachtig was (voor zover je dat van een uitvaart kunt vinden) zijn wij naar de kroeg gegaan met bijna alle aanwezigen. Vooral om zijn leven te vieren en samen herinneringen op te halen. Stefan was nou eenmaal meer een kroegtijger dan een bankhanger. Niet iedereen vond het een leuk idee dat wij dit wilden, en er zijn zelfs mensen geweest die het “maar raar” vonden. En dat is nou het mooie aan een ritueel: je bepaalt helemaal zelf wat je doet. Voor ons was deze vorm van een afscheid ritueel bijzonder en passend bij Stefan, dat we het zelfs nu nog wel eens herhalen.

Ook na het overlijden komen er rituelen naar boven waar je iets mee kunt, of niet. Wensballonnen, verjaardagen, de begraafplaats. En zo kan ik nog wel even doorgaan.

Belangrijk is bij een ritueel wat gekoppeld is aan rouw dat je het doet omdat het bij jou past. Niet omdat het van je verwacht wordt.

Het graf van Stefan bezoek ik zelden of nooit. Ik vind het niet fijn om er te komen, en heb er eigenlijk ook niks mee. De reden dat er überhaupt een graf is, ligt in het verlengde van de leeftijd van mijn zoon. Ik wilde hem een plek bieden waar hij heen kon gaan als die behoefte er was. De grafrechten heb ik afgekocht voor 20 jaar, dan is de keuze aan mijn zoon. Wat we wel ieder jaar doen op de verjaardag van Stefan is slingers ophangen bij het graf. Dit ritueel is door mijn zoon bedacht en we gaan trouw ieder jaar met slingers en M&M’s erheen. Een ritueel waar ik helemaal achtersta.

Hoe verder weg je komt van het verlies van iemand, hoe meer je ontdekt dat je, los van alle “normale” rituelen, ook steeds meer je eigen rituelen hebt ontwikkeld. Dit gaat overigens voornamelijk onbewust.

In ons huis hangt er een foto van Stefan op het toilet, dat was namelijk de plek waar Stefan graag kwam. Nog steeds als ik de toilet inloop geef ik deze foto, en dus eigenlijk Stefan, een knikje. En hoewel ik wel eens geprobeerd heb om mezelf dit af te leren, vond ik dat toch niet nodig. Het is namelijk mijn eigen kleine ritueel. Eentje waarvan ik denk dat hij hem kan waarderen.

Met andere woorden, rituelen en rouw zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Juist de kleine rituelen die jij zelf ontwikkeld gedurende de tijd, bieden vaak meer troost dan de grotere rituelen die wij allemaal kennen!

Happy Mourning!


Janke Verhagen (37) is spreker, trainer en freelance schrijver. In 2014 kwam haar vriend, en vader van haar zoon om het leven bij een vergismoord (wat een lelijk woord is voor een persoonsverwisseling). Zij realiseerde zich al snel dat de manier waarop zij met deze situatie zou omgaan, bepalend zou zijn voor de rest van haar leven. Janke is de oprichtster van Het is om te Janke. Ze is enorm georganiseerd, pragmatisch, een tikkeltje dwangmatig en is dol op blauwe M&M’s. Humor en sarcasme zijn voor haar onlosmakelijk met het leven verbonden, net als pittige discussie.

Professor Noraini M. Noor werkt aan de Internationale islamitische Universiteit van Maleisië (Women for Progress Research Unit). In Maleisië wonen bijzonder veel etnische groepen, met name Maleiers, Chinezen en Indiërs. De studenten op de universiteit vinden het lastig om het concept “geluk” te duiden. Zij zelf zoekt het antwoord op de vraag “wat is geluk” in de cultuur en de religie van de Maleiers.


De sleutels tot geluk:

  • Geluk wordt gekenmerkt door tevredenheid en vrede met zichzelf en de wereld,
  • Je kunt pas tevreden en gelukkig zijn als er een evenwicht is tussen lichaam en ziel,
  • De behoefte gelukkig te zijn is universeel, maar de manier waarop de behoefte wordt nagestreefd en uitgedrukt, kan cultuurgebonden zijn.

En, herken jij wat van je eigen gelukssleutels in die van haar? Laat het me weten in een reactie hieronder of op social media.


Bron: Geluk, The world book of happiness. Je kunt deze hier bestellen:


Janke Verhagen (37) is spreker, trainer en freelance schrijver. In 2014 kwam haar vriend, en vader van haar zoon om het leven bij een vergismoord (wat een lelijk woord is voor een persoonsverwisseling). Zij realiseerde zich al snel dat de manier waarop zij met deze situatie zou omgaan, bepalend zou zijn voor de rest van haar leven. Janke is de oprichtster van Het is om te Janke. Ze is enorm georganiseerd, pragmatisch, een tikkeltje dwangmatig en is dol op blauwe M&M’s. Humor en sarcasme zijn voor haar onlosmakelijk met het leven verbonden, net als pittige discussie.