In mijn column over het integratieve rouwmodel kwam deze al even naar voren. Het duale procesmodel van rouw. Het gaat hierbij om herstelgericht en verliesgericht handelen en denken.

Gezond rouwen betekent niet dat je alleen maar herstelgericht bezig bent, het betekent juist dat je flexibel heen en weer beweegt tussen beide stijlen. Dit alles gaat overigens voornamelijk onbewust. Ik ken maar weinig rouwenden die hardop zeggen: “Zo nu ga ik eens lekker herstelgericht aan het werk.”

Uiteindelijk zal (bij een “normaal” verloop) de herstelgerichte beweging groter worden. Hiervoor staat geen tijd. Er is geen deadline of finish om te halen. Ook hier weer geen “Rouwen voor Dummies.”

Onze hechtingsstijl is ook weer van belang op de manier waarop we met rouw omgaan. Mensen met een veilige hechting bewegen makkelijk tussen verlies,- en herstelgericht in. (Men neemt aan dat dit komt omdat deze mensen hun emoties goed onder controle hebben.) Ben je vermijdend gehecht, dan heb je een voorkeur voor een herstelgerichte stijl en ben je angstig gehecht, dan zul je sneller je op het verlies zelf richten.


Er bestaan zelfs onderzoeken waarin gesteld wordt, dat met name mannen zich herstelgericht gedragen en vrouwen verliesgericht. Dit wordt geweten aan het “praktisch oplossend vermogen” van de man. Hoewel ik geen enkele wetenschappelijk onderbouwing heb, zie ik in de praktijk eigenlijk weinig verschil tussen man en vrouw. De verschillen zijn veel duidelijker terug te voeren naar, inderdaad, de manier van hechten.

Wat is nou verlies,- en herstelgericht gedrag?

Verliesgericht gedrag

Dit gedrag is gericht op echt de verlieservaring. Alles wat met het verlies te maken heeft, draagt hieraan bij. Het verlies staat centraal. En belangrijk is wel: dit is dus niet fout. Dit is zelfs belangrijk in de totaliteit van het rouwproces. Van stilstaan bij een verlies is nog nooit iemand slechter geworden.

Het wordt pas moeizaam als er naast verliesgericht gedrag en geen enkele moeite wordt gedaan om ook te herstellen.

De eerste weken na de dood van Stefan riep ik met enige regelmaat: “Ik doe niet meer mee aan de wereld, het heeft toch allemaal geen zin meer.” Dit is bij uitstek verliesgericht gedrag. Uiteindelijk deed ik weer gewoon mee, had ik het weer naar mijn zin en werd ik weer gelukkig.

Er zijn ook mensen die in dit verliesgerichte gedrag blijven hangen en die oprecht geen geluk en plezier meer uit zaken halen. Als dit te lang duurt (en deze periode is per persoon verschillend) is het raadzaam om er een professional bij te halen omdat depressie dan op loer ligt.

Herstelgericht gedrag

Herstellen na de dood van een dierbare is moeilijk. Helemaal de eerste periode. Langzamerhand wordt het makkelijker om weer dingen te ondernemen. Om weer aan de toekomst te denken. Herstelgericht gedrag is dus gericht op herstel. Op het vinden van een nieuwe invulling of rol. Weer leuke dingen doen en daarvan genieten.

Op de donderdag na de uitvaart vroeg mijn moeder of ik meeging met haar en mijn zoon naar de kinderboerderij. Het was tenslotte ook “gewoon donderdag”. In mijn hoofd dacht ik dat ze niet helemaal lekker was geworden, maar ik ging toch. Het werd een heerlijke middag. Dit voorbeeld haal ik vaak aan, omdat het voor mij zo’n duidelijke weergave is van herstelgericht gedrag.

Uiteindelijk draait het dus om het flexibel bewegen tussen zowel verliesgericht als herstelgericht gedrag. En je hoeft echt geen turflijstje bij te houden om te checken of er balans is tussen die twee. In 90% van de gevallen is het een organisch proces. Een proces dat geen tijdlijn heeft en persoonlijk is. Hoewel ik persoonlijk toch wel graag een lijstje had gehad en een actieplan daarbij. Alle beetjes helpen toch?

Tot op de dag van vandaag laat ik zowel verliesgericht als herstelgericht gedrag zien. Voor mij zijn die 2 in balans. En die balans is ook weer voor iedereen anders. De wetenschap van deze twee soorten gedragingen is voor mij al genoeg om er “wat mee te kunnen.”

Ik ben gezegend met een veilige hechting en een vooral herstelgerichte coping stijl. En dat maakt dat ik nu bijvoorbeeld deze column reeks schrijf. De herinneringen die het oproept aan Stefan richtten zich dus in mijn geval op het verlies. Het feit dat ik er mijn werk van heb gemaakt en nu jouw hiermee kan helpen is voor mij herstelgericht.

Happy Mourning!


Janke Verhagen (37) is spreker, trainer en freelance schrijver. In 2014 kwam haar vriend, en vader van haar zoon om het leven bij een vergismoord (wat een lelijk woord is voor een persoonsverwisseling). Zij realiseerde zich al snel dat de manier waarop zij met deze situatie zou omgaan, bepalend zou zijn voor de rest van haar leven. Janke is de oprichtster van Het is om te Janke. Ze is enorm verloofd, pragmatisch, een tikkeltje dwangmatig en is dol op blauwe M&M’s. Humor en sarcasme zijn voor haar onlosmakelijk met het leven verbonden, net als pittige discussie.

Schrijf een reactie