Hechten is de tegenhanger van rouw. Een quote die recht doet aan wat rouw eigenlijk is: Rouw is liefde die zijn adres is kwijtgeraakt!

De manier waarop je gehecht bent, bepaalt voor een deel ook de manier waarop je rouwt na een verlies. Hechting wordt hierbij weer voor een groot deel bepaald door de manier waarop je opgroeit. Daarnaast spelen factoren zoals karakter, sociale context en de aan,- of afwezigheid van steunfiguren, ook een grote rol. Een complicerende factor is dat rouw op zich ook weer invloed kan hebben op je manier van hechten na een verliessituatie.

Gemakshalve onderscheiden we vier soorten hechting:

  • Veilige hechting
  • Vermijdende hechting
  • Ambivalente hechting
  • Gedesorganiseerde hechting

De soort hechting wordt vooral bepaald door de balans tussen nabijheid en exploratie. Nabijheid kan je uitleggen als “consistente geruststelling” en exploratie als “vrijheid bieden”.

Wanneer het accent ligt op exploratie (veel of alleen maar vrijheid) kan er vermijdende hechting ontstaan. Bij een accent op nabijheid (veel of alleen maar bescherming) kan er een ambivalente hechting ontstaan. Gedesorganiseerde hechting ontstaat als er eigenlijk geen lijn te ontdekken valt in de opvoedmethode.

Mooi deze theorie, maar hoe zit dat in de praktijk. Kijk eens naar de manier waarop jij je kinderen opvoedt, of de manier waarop je zelf opgevoed bent. Geef of kreeg je enorm veel vrijheid? Of ben je altijd beschermd en doe je ditzelfde bij je kinderen? Persoonlijk vind ik dit het moeilijkste aspect van opvoeden. Wanneer laat je je kind los en wanneer bescherm je hem? Als ik dat antwoord zou hebben, dan was ik nu rijk geweest. Balans is het toverwoord. Theoretisch kan je stellen dat beide manieren toegepast moeten worden om te zorgen voor een zogenaamde veilige hechting.

De gevolgen op de manier van rouwen

Hoe verhoudt zich dan de hechting tot de manier waarop wij rouwen? De theorie is hier heel duidelijk over, en ik zie dit eigenlijk ook zonder uitzondering terugkomen in de praktijk.

Veilige hechting

Volwassenen met een veilige hechting reageren op rouw met:

  • Verschillende perspectieven
  • Reflectie naar zichzelf, de situatie en hun omgeving
  • Openheid
  • Consistentie

Vermijdende hechting

Volwassen met een vermijdende hechting reageren op rouw door:

  • De indruk te wekken geen zorg/steun nodig te hebben
  • Het minimaliseren van het belang van hechting
  • Zich onafhankelijk en sterk voor te doen

Ambivalente hechting

Volwassenen met een ambivalente hechting reageren op rouw met:

  • Het aanklampen van bestaande en nieuwe relaties
  • Afhankelijkheid
  • Extreem gedetailleerde verhalen over de verliessituatie

Gedesorganiseerde hechting

Volwassenen met een gedesorganiseerde hechting reageren op rouw met:

  • Een onduidelijke intentie
  • Onsamenhangende behoeften
  • Minimale motivatie
  • Een schouder ophalen
  • Bewegingen tussen vermijdende en ambivalente rouw reacties

Algemeen wordt aangenomen dat een veilige hechting een emotionele aanpassing tijdens een rouwproces positief ondersteunt.

Goed verhaal, en nu?

Ik kan alleen reflecteren op mijn eigen verliessituaties. Mijn hechting is veilig te noemen (zoals het overgrote deel van de mensen overigens), en ik herken mezelf in de genoemde rouwreacties. Hier moet ik wel een hele dikke vette MAAR bij aantekenen: ik herken namelijk ook tot op zekere hoogte de rouwreacties genoemd bij de andere hechtingsstijlen. Weliswaar in mindere mate, maar ze zijn er zeker geweest. Sommige zelfs vaker dan me lief is. Veel vaker zelfs. Misschien kan ik daar nog eens een artikel over schrijven, ik vermoed zelfs wel meer dan één, zo stiekem.

De theorie achter hechtingsstijlen in combinatie met rouwreacties is zeker toe te passen in de praktijk. Echter, het is niet altijd zo zwart-wit. Zoals met de meeste zaken van het leven. Rouw en de reactie daarop blijft een individueel proces welke niet chronologisch verloopt, of via een bepaald stramien.

Kijk eens naar je hechtingsstijl, herken jij jezelf in een bepaalde stijl? En herken je dan ook de bijbehorende rouwreacties?

Ik ben benieuwd!


Janke Verhagen (36) is spreker, trainer en freelance schrijver. In 2014 kwam haar vriend, en vader van haar zoon om het leven bij een vergismoord (wat een lelijk woord is voor een persoonsverwisseling). Zij realiseerde zich al snel dat de manier waarop zij met deze situatie zou omgaan, bepalend zou zijn voor de rest van haar leven. Janke is de oprichtster van Het is om te Janke. Ze is enorm verloofd, pragmatisch, een tikkeltje dwangmatig en is dol op blauwe M&M’s. Humor en sarcasme zijn voor haar onlosmakelijk met het leven verbonden, net als pittige discussie.

Schrijf een reactie